Από τις 16 έως τις 22 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε και αυτή τη χρονιά η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας, με το 2026 να έχει ως κεντρική θεματική την «Κινητικότητα για όλους» και ειδική έμφαση στη διαγενεακή δικαιοσύνη (δίκαιη μετακίνηση για όλες τις ηλικίες). Πρόκειται για μια ευρωπαϊκή εκστρατεία που δεν περιορίζεται σε μια συμβολική βόλτα με ποδήλατο, αλλά αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις οργανώνουν τις μετακινήσεις τους, την οδική ασφάλεια, την προσβασιμότητα, το περπάτημα, το ποδήλατο και τη σχέση των πολιτών με τον δημόσιο χώρο.
Φέτος η εβδομάδα κινητικότητας συνέπεσε συμπτωματικά με την επιστροφή των μαθητών στα σχολεία. Οι δρόμοι γέμισαν ξανά παιδιά, γονείς, σχολικά λεωφορεία και αυτοκίνητα που σταματούν, όπου βολεύει για να αφήσουν ένα παιδί στην πόρτα του σχολείου. Θα περίμενε λοιπόν κανείς να αξιοποιηθεί αυτή η συγκυρία, έτσι ώστε η κινητικότητα που ονειρευόμαστε όλοι, έστω για λίγες ώρες της εορταστικής εβδομάδας, να γίνει πραγματικότητα, εκεί όπου δοκιμάζεται καθημερινά, στους δρόμους γύρω από τα σχολεία.
Στο Βόλο, όμως, τουλάχιστον από όσα δημοσιοποιήθηκαν για τη φετινή διοργάνωση, η εικόνα είναι σαφώς πιο περιορισμένη. Η βασική δράση που ανακοινώθηκε ήταν ένας ποδηλατικός γύρος για όλες τις ηλικίες, με αφετηρία και τερματισμό το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ενώ μετά τον γύρο προβλέπεται και δράση δεξιοτεχνίας ποδηλασίας για μαθητές Δημοτικών και Γυμνασίων. Ο ποδηλατικός γύρος συνδέθηκε με την Ευρωπαϊκή Ημέρα χωρίς Αυτοκίνητο, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, και είχε αρχικά προγραμματιστεί για την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου. Η επιλογή της επόμενης Κυριακής, ασφαλώς, δεν αποτελεί από μόνη της κάτι μεμπτό, αφού μια τέτοια δράση μπορεί εύλογα να μεταφερθεί για πρακτικούς λόγους. Τελικά, όμως, ούτε στις 27 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί, καθώς λόγω των καιρικών συνθηκών μεταφέρθηκε για τις 4 Οκτωβρίου. Το ουσιαστικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι γιατί η ποδηλατοβόλτα μετακινήθηκε ημερολογιακά, αλλά τι άλλο συνέβη στο Βόλο μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας, από τις 16 έως τις 22 Σεπτεμβρίου.
Στο Ρέθυμνο, για παράδειγμα, η διαγενεακή διάσταση δεν έμεινε σε τίτλους. Στις δράσεις της εβδομάδας συμμετείχαν μαθητές και μέλη ΚΑΠΗ, με δράσεις όπως «Οι μετακινήσεις του χθες και του σήμερα», που έφεραν σε διάλογο την εμπειρία των μεγαλύτερων με τις σημερινές επιλογές των νεότερων.
Στα Τρίκαλα και την Καρδίτσα, η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας συνδέθηκε άμεσα με το σχολείο, την κυκλοφοριακή αγωγή και την καθημερινή μετακίνηση. Στα Τρίκαλα, μαθητές εκπαιδεύτηκαν στο Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής και ενημερώθηκαν για τη χρήση ποδηλατοδρόμων και πεζοδρόμων, ενώ κοινές δράσεις έφεραν στον ίδιο χώρο παιδιά και μέλη ΚΑΠΗ. Στην Καρδίτσα, το πρόγραμμα περιλάμβανε δράσεις σε δημοτικά σχολεία, ενημερώσεις για την οδική ασφάλεια, δραστηριότητες για την τρίτη ηλικία και παρεμβάσεις που ενθάρρυναν μαθητές και γονείς να επιλέξουν, όπου ήταν εφικτό, το περπάτημα ή το ποδήλατο για τη μετάβαση στο σχολείο. Προγράμματα που αξίζει να αναζητήσει κανείς, όχι μόνο για να συγκρίνει, αλλά κυρίως για να εμπνευστεί και να απαιτήσει τα αντίστοιχα και στον Βόλο του χρόνου.
Ο Βόλος, που έχει συνδέσει το όνομά του με το ποδήλατο, διαθέτει Διεύθυνση Βιώσιμης Κινητικότητας και είχε στο παρελθόν διακριθεί για τη συμμετοχή του στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας, θα περίμενε κανείς να αξιοποιήσει τη φετινή θεματική για κάτι περισσότερο από μια δράση με ποδήλατα. Ο ίδιος ο Δήμος Βόλου είχε βραβευτεί το 2018 για ολοκληρωμένη σειρά δράσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας, με συμμετοχή σχολείων και οργανωμένες μετακινήσεις με περπάτημα, ποδήλατο, λεωφορείο και τρένο, καθώς και παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο.
Η εικόνα αυτή, πάντως, δεν μπορεί να χρεωθεί αποκλειστικά στον Δήμο Βόλου. Πού ήταν η Περιφέρεια; Πού ήταν οι σύλλογοι, τα σωματεία, οι επαγγελματικοί και κοινωνικοί φορείς που θα μπορούσαν να οργανώσουν ή να στηρίξουν δράσεις; Πού ήταν οι ίδιοι οι φορείς της εκπαίδευσης; Κυρίως, πού ήταν το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το οποίο συχνά μιλά για την ανάγκη να βρίσκεται μέσα στην κοινωνία και να μην περιορίζεται στα όρια των ιδρυματικών του χώρων; Μια εβδομάδα αφιερωμένη στην κινητικότητα θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας για τα παιδαγωγικά τμήματα, τους επιστήμονες των μεταφορών και της βιώσιμης κινητικότητας και τους μηχανικούς.
Στο διά ταύτα, έχουμε πετύχει όταν ένα παιδί μπορεί να πάει με ασφάλεια στο σχολείο, ένας ηλικιωμένος μπορεί να κινηθεί χωρίς εμπόδια και οι δύο μαζί να μπορούν να συναντηθούν και να συνυπάρξουν αρμονικά και κυρίως με ασφάλεια στον ίδιο δημόσιο χώρο. Μπορεί η Καρδίτσα και τα Τρίκαλα να μην έχουν το ίδιο τουριστικό και γεωγραφικό πλεονέκτημα με το Βόλο. Έχουν όμως δείξει ότι σε κάθε τέτοια σοβαρή περίσταση μπορούν να στέκονται αντάξια των περιστάσεων. Με άλλα λόγια, μπορεί να μην έχουν θάλασσα, φροντίζουν όμως, με τον δικό τους τρόπο, να μην τα κάνουν… θάλασσα όταν έρχεται η ώρα να αποδείξουν ότι μια πόλη μπορεί να κινηθεί και λίγο διαφορετικά.
