Πρόσθετες αρμοδιότητες στους ελέγχους του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αποκτά η Δημοτική Αστυνομία, ενώ το νέο πλαίσιο καθορίζει με διαφορετικά κριτήρια ποιες αρμοδιότητες μπορεί να ασκεί κάθε υπηρεσία, ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου και τη στελέχωσή της.
Οι διευκρινίσεις περιλαμβάνονται στην εγκύκλιο 23/2026 του υπουργείου Εσωτερικών, με ημερομηνία 8 Οκτωβρίου, η οποία αφορά την εφαρμογή των άρθρων 356 έως 359 του Ν. 5314/2026, του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Έλεγχοι σε μοτοσυκλέτες, μοτοποδήλατα και ποδήλατα
Στις πρόσθετες ελεγκτικές αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας περιλαμβάνονται συγκεκριμένες παραβάσεις του ΚΟΚ που αφορούν τους οδηγούς ποδηλάτων, μοτοποδηλάτων, μοτοσυκλετών και τρίτροχων οχημάτων. Προβλέπονται, επίσης, έλεγχοι για την τήρηση των υποχρεώσεων ασφαλείας κατά τη μεταφορά επιβατών, την ισχύ των αδειών οδήγησης, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, καθώς και την ακινητοποίηση οχημάτων όπου αυτό προβλέπεται.
Στο πεδίο των ελέγχων εντάσσεται και η παράνομη στάση ή στάθμευση σε θέσεις επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, όταν αυτές δεν χρησιμοποιούνται νόμιμα για φόρτιση. Οι δημοτικοί αστυνομικοί μπορούν να βεβαιώνουν τις παραβάσεις που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές τους και να επιβάλλουν τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις.
Το νέο πλαίσιο δεν μεταφέρει, ωστόσο, το σύνολο των τροχονομικών ελέγχων στη Δημοτική Αστυνομία. Οι αρμοδιότητές της παραμένουν συγκεκριμένες και οριοθετημένες από τη νομοθεσία, ενώ οι έλεγχοι που ανήκουν σε άλλους κρατικούς φορείς εξακολουθούν να ασκούνται από αυτούς.
Πότε μπορεί να λειτουργεί όλο το 24ωρο
Η Δημοτική Αστυνομία μπορεί να οργανώνει τη λειτουργία της σε πρωινή, απογευματινή και νυχτερινή βάρδια, καλύπτοντας όλες τις ημέρες της εβδομάδας, ακόμη και Κυριακές και αργίες. Ο αριθμός των βαρδιών καθορίζεται από τον αρμόδιο ιεραρχικά προϊστάμενο, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της υπηρεσίας και το ισχύον πλαίσιο.
Η πρόβλεψη αυτή δεν συνεπάγεται αυτόματη 24ωρη παρουσία δημοτικών αστυνομικών σε όλους τους δήμους. Η δυνατότητα εφαρμογής εξαρτάται από την οργάνωση και τη στελέχωση κάθε υπηρεσίας.
Οι αρμοδιότητες συνδέονται με τον πληθυσμό και το προσωπικό
Ο νέος Κώδικας καθορίζει τις αρμοδιότητες που μπορεί να ασκεί κάθε υπηρεσία με βάση τον μόνιμο πληθυσμό του δήμου και συγκεκριμένα ελάχιστα όρια στελέχωσης.
Για δήμους με πληθυσμό έως 15.000 κατοίκους προβλέπονται τουλάχιστον επτά δημοτικοί αστυνομικοί για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της πρώτης κατηγορίας. Για δήμους από 15.001 έως 50.000 κατοίκους απαιτούνται τουλάχιστον 15 άτομα, ενώ για πληθυσμό από 50.001 έως 100.000 κατοίκους το όριο ανέρχεται σε 30 άτομα. Στους δήμους άνω των 100.000 κατοίκων, ο απαιτούμενος αριθμός υπολογίζεται με βάση την αναλογία ενός δημοτικού αστυνομικού ανά 2.000 κατοίκους, με τη νόμιμη στρογγυλοποίηση.
Εάν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις ελάχιστης στελέχωσης, το δημοτικό συμβούλιο μπορεί, με την προβλεπόμενη πλειοψηφία, να αποφασίσει την αφαίρεση συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων από την υπηρεσία. Οι αρμοδιότητες αυτές μπορούν να ανατεθούν σε άλλο προσωπικό του δήμου, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ανάθεσης πρόσθετων αρμοδιοτήτων στη Δημοτική Αστυνομία, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.
Τι ισχύει για τις συλλήψεις
Η δυνατότητα σύλληψης και η άσκηση ανακριτικών καθηκόντων δεν πρέπει να συγχέονται με τις πρόσθετες αρμοδιότητες τροχονομικού ελέγχου που διευκρινίζει η εγκύκλιος. Τα σχετικά ζητήματα διέπονται από τις ειδικές διατάξεις της ποινικής νομοθεσίας και δεν σημαίνουν ότι οι δημοτικοί αστυνομικοί αποκτούν γενική εξουσία σύλληψης για κάθε παράβαση.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να αποσαφηνίσει ποιες αρμοδιότητες ασκεί κάθε υπηρεσία Δημοτικής Αστυνομίας και υπό ποιες προϋποθέσεις. Για τους πολίτες, η πρακτική εφαρμογή των αλλαγών θα εξαρτηθεί από τη στελέχωση, την οργάνωση των υπηρεσιών και την παρουσία τους στους δρόμους.
Η διεύρυνση των ελέγχων σε συγκεκριμένες παραβάσεις του ΚΟΚ μπορεί να ενισχύσει την εφαρμογή των κανόνων κυκλοφορίας στις πόλεις. Το αποτέλεσμα, όμως, θα κριθεί από το κατά πόσο οι προβλεπόμενες αρμοδιότητες θα συνοδευτούν από το αναγκαίο προσωπικό και συνεπή εφαρμογή του νόμου.
