Στην ελληνική ύπαιθρο, η παρουσία των τρακτέρ στους δρόμους αποτελεί συνηθισμένο μέρος της καθημερινότητας, ιδιαίτερα τις περιόδους που οι αγροτικές εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Τρακτέρ που βγαίνουν από χωράφια, κινούνται με μικρή ταχύτητα, μεταφέρουν ή σέρνουν γεωργικά εργαλεία και μπαίνουν στην ίδια κυκλοφορία με ΙΧ, φορτηγά και μοτοσυκλέτες. Το ίδιο φαινόμενο υπάρχει και στην υπόλοιπη Ευρώπη, με τα τροχαία στα οποία εμπλέκονται γεωργικά μηχανήματα να προκαλούν σοβαρές απώλειες.
Το 2025, μόνο στη Γαλλία, καταγράφηκαν 267 τροχαία με σωματικές βλάβες στα οποία ενεπλάκη γεωργικό τρακτέρ. Από αυτά, 49 ήταν θανατηφόρα και συνολικά 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Η παρακάτω αναλογία είναι αποκαλυπτική, καθώς στα συγκεκριμένα τροχαία καταγράφηκαν 19 νεκροί ανά 100 ατυχήματα, έναντι 6 στα τροχαία με τα υπόλοιπα οχήματα.
Η Γαλλική νομοθεσία προβλέπει διαφορετικό καθεστώς για την οδήγηση γεωργικών και δασικών οχημάτων. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δεν απαιτείται ειδική άδεια οδήγησης όταν η οδήγηση γίνεται στο πλαίσιο της αγροτικής ή δασικής δραστηριότητας. Η δυνατότητα αυτή αφορά και νέους από την ηλικία των 16 ετών, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται.
Στην Ελλάδα το πλαίσιο είναι διαφορετικό. Για την οδήγηση γεωργικού ελκυστήρα απαιτείται ειδική άδεια οδήγησης γεωργικού μηχανήματος, με τον διαξονικό γεωργικό ελκυστήρα να υπάγεται στην άδεια τύπου Α. Προβλέπονται εξετάσεις και το κατώτατο όριο ηλικίας είναι τα 17 έτη.
Στα χαρτιά, λοιπόν, η Ελλάδα έχει προβλέψει ποιος μπορεί να οδηγήσει ένα τρακτέρ. Στον δρόμο όμως η εικόνα δεν είναι πάντα τόσο τακτοποιημένη. Υπάρχουν και άνθρωποι που οδηγούν γεωργικά μηχανήματα χωρίς να διαθέτουν την απαιτούμενη άδεια, είτε επειδή δεν την απέκτησαν ποτέ είτε επειδή θεωρούν ότι η χρόνια εμπειρία τους στο χωράφι αρκεί.
Η εμπειρία ασφαλώς έχει αξία, δεν είναι όμως το ίδιο πράγμα με την προσαρμογή στη δημόσια κυκλοφορία. Ένας αγρότης μπορεί να έχει περάσει ώρες ολόκληρες στο χωράφι και εξαντλημένος από την αγροτική εργασία, να βρεθεί λίγο αργότερα με το ίδιο μηχάνημα σε δημόσιο δρόμο. Η μετάβαση είναι απότομη και οι απαιτήσεις εντελώς διαφορετικές. Εκεί που μέχρι πριν από λίγο βρισκόταν σε έναν χώρο που γνωρίζει, καλείται ξαφνικά να συνυπάρξει με οχήματα που κινούνται με πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες και να αντιδράσει σε καταστάσεις που εξελίσσονται πολύ πιο γρήγορα.
Το δίπλωμα είναι υποχρεωτικό, αλλά δεν αρκεί από μόνο του. Δεν εγγυάται πάντα ούτε την ικανότητα του χειριστή στη φάση που βρίσκεται την κάθε στιγμή να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της κυκλοφορίας ούτε την κατάσταση του μηχανήματος.
Στην ελληνική ύπαιθρο και όχι μόνο, εξακολουθούν να εργάζονται τρακτέρ πολλών δεκαετιών. Η παλαιότητα από μόνη της δεν τα κάνει επικίνδυνα. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ένα εξάρτημα χαλάσει, η αντικατάστασή του κοστίζει ή το ανταλλακτικό δεν βρίσκεται εύκολα και η επισκευή γίνεται με μια πρόχειρη λύση για να συνεχιστεί η δουλειά χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις. Το σίγουρο είναι ότι πατέντες που μπορεί να κρατούν ένα μηχάνημα σε λειτουργία στο χωράφι δεν έχουν την ίδια θέση στην οδική ασφάλεια όταν αυτό βγαίνει στον δημόσιο δρόμο.
Στα θανατηφόρα τροχαία με τρακτέρ στη Γαλλία καταγράφηκαν και πολύ νεαρές ηλικίες. Μεταξύ των οδηγών που ενεπλάκησαν στα περιστατικά υπήρχαν και παιδιά ηλικίας 14 έως 17 ετών. Το στοιχείο αυτό είναι από μόνο του αρκετό για να προβληματίσει, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για ένα γεωργικό μηχάνημα που αργά ή γρήγορα θα βρεθεί ανάμεσά μας.
Το τρακτέρ δεν είναι ΙΧ. Είναι μηχάνημα δουλειάς, συχνά παλιό, μπορεί να είναι φορτωμένο με εξοπλισμό και να το χειρίζεται ένας άνθρωπος που έχει ήδη δουλέψει ώρες ολόκληρες. Όταν όλα αυτά συναντηθούν στον ίδιο δρόμο με την υπόλοιπη κυκλοφορία, η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ας δώσουμε, λοιπόν, λίγο περισσότερη προσοχή σε αυτές τις συναντήσεις.
