Η φωτιά στη Σίβηρη έδειξε για ακόμη μία φορά πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα ενός τουριστικού οικισμού μέσα στο καλοκαίρι. Η εντολή εκκένωσης δόθηκε όταν το μέτωπο πλησίασε την περιοχή και εκατοντάδες άνθρωποι χρειάστηκε να απομακρυνθούν. Για εκατοντάδες από αυτούς, η μοναδική διέξοδος δεν ήταν το οδικό δίκτυο, αλλά η θάλασσα.
Για τον οδηγό, τέτοιες στιγμές σημαίνουν ότι οι συνθήκες μπορούν να γίνουν απρόβλεπτες μέσα σε λίγα λεπτά. Ο δρόμος μπορεί να γεμίσει οχήματα, η ορατότητα να περιοριστεί από τον καπνό και μια διαδρομή που γνωρίζουμε καλά να πάψει να είναι ασφαλής.
Η προετοιμασία αρχίζει πριν ακόμη βάλουμε μπροστά τον κινητήρα. Αν η περιοχή έχει ήδη πληγεί από πυρκαγιά και πρόκειται να απομακρυνθούμε με το αυτοκίνητο, πρέπει να γνωρίζουμε πού βρίσκεται ο πυροσβεστήρας και να έχουμε το φαρμακείο και τα ανακλαστικά γιλέκα σε σημείο άμεσης πρόσβασης από την καμπίνα και όχι θαμμένα κάτω από αποσκευές. Το ίδιο ισχύει για μερικά μπουκάλια νερό και πετσέτες. Ο εξοπλισμός πρέπει να είναι σταθερά ασφαλισμένος, ώστε σε περίπτωση απότομου φρεναρίσματος να μη μετακινηθεί και προκαλέσει τραυματισμό.
Η επόμενη κίνηση είναι να έχουμε μια εικόνα της περιοχής πριν ξεκινήσουμε. Δεν αρκεί να ξέρουμε τον προορισμό. Χρήσιμο είναι να γνωρίζουμε τις βασικές εξόδους, τις εναλλακτικές διαδρομές και κυρίως, να έχουμε στο μυαλό μας ότι το GPS δεν αποτελεί μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας. Μπορεί να δείχνει έναν δρόμο που υπάρχει κανονικά στον χάρτη, ακόμη κι αν εκείνη τη στιγμή έχει κλείσει λόγω πυρκαγιάς.
Όταν εμφανιστεί καπνός στον δρόμο, η οδήγηση αλλάζει αμέσως. Μειώνουμε ταχύτητα και χρησιμοποιούμε τα φώτα διασταύρωσης. Η μεγάλη σκάλα δεν προσφέρει καλύτερη ορατότητα μέσα σε πυκνό καπνό, καθώς το φως αντανακλάται στα αιωρούμενα σωματίδια και μπορεί να κάνει την εικόνα μπροστά μας ακόμη πιο δύσκολη. Η απόσταση ασφαλείας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν δεν βλέπουμε καθαρά. Το όχημα μπροστά μπορεί να αντιληφθεί ένα εμπόδιο νωρίτερα από εμάς και να φρενάρει απότομα. Δεν το ακολουθούμε κολλημένοι για να χρησιμοποιήσουμε τα πίσω φώτα του σαν οδηγό. Αφήνουμε χώρο για αντίδραση και είμαστε έτοιμοι να σταματήσουμε.
Η κατάσταση γίνεται διαφορετική όταν δοθεί εντολή εκκένωσης. Εκεί δεν αποφασίζει ο καθένας μόνος του ποια έξοδος τον βολεύει περισσότερο. Ακολουθούμε τη διαδρομή που υποδεικνύουν οι αρμόδιες αρχές, ακόμη κι αν το GPS προτείνει κάτι διαφορετικό. Η αυθαίρετη αναστροφή, το σταμάτημα στη μέση του δρόμου ή η προσπάθεια να περάσουμε από σημείο που έχει αποκλειστεί μπορούν να δημιουργήσουν πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα στην κυκλοφορία.
Η περιέργεια είναι ένας ακόμη κακός σύμβουλος. Φωτογραφίες, βίντεο και στάσεις για να δούμε «πόσο κοντά είναι η φωτιά» δεν έχουν καμία θέση μέσα σε μια επιχείρηση εκκένωσης. Ο δρόμος εκείνη τη στιγμή είναι χώρος μετακίνησης και επέμβασης, όχι σημείο παρατήρησης.
Η οργανωμένη απομάκρυνση δεν αρχίζει τη στιγμή που δίνεται η εντολή να φύγει ο κόσμος. Για να λειτουργήσει τότε, πρέπει να έχουν ήδη αποφασιστεί οι διαδρομές, τα σημεία συγκέντρωσης, η διοχέτευση της κυκλοφορίας και οι δρόμοι που θα παραμείνουν ελεύθεροι για τα οχήματα έκτακτης ανάγκης. Στην Ελλάδα αυτό προβλέπεται στα σχέδια Πολιτικής Προστασίας. Το ερώτημα είναι πόσο καλά γνωρίζουμε και πόσο συχνά δοκιμάζουμε αυτά τα σχέδια πριν χρειαστεί να εφαρμοστούν.
Τον ίδιο προβληματισμό αντιμετωπίζουν πλέον και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Γαλλία και Ισπανία έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με μαζικές εκκενώσεις, σε περιοχές όπου η τουριστική κίνηση πολλαπλασιάζει τον πληθυσμό ακριβώς την περίοδο που ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι μεγαλύτερος. Όταν χιλιάδες άνθρωποι πρέπει να χρησιμοποιήσουν ταυτόχρονα ένα περιορισμένο οδικό δίκτυο, η εκκένωση γίνεται και πρόβλημα κυκλοφορίας.
Τελικά, σε αυτόν τον τόπο έχουμε περίεργες συνήθειες. Σχεδιάζουμε για την κρίση, οργανώνουμε ασκήσεις, καταγράφουμε συμπεράσματα και κάπου ανάμεσα στις φωτογραφίες και τις τυποποιημένες ανακοινώσεις, θεωρούμε ότι το δύσκολο μέρος τελείωσε. Η πραγματική δοκιμασία ξεδιπλώνεται όταν η φωτιά πλησιάζει, οι δρόμοι γεμίζουν τροχοφόρα και οι άνθρωποι επιβάλλεται να απομακρυνθούν άμεσα από την περιοχή.
