Μετά τα αλλεπάλληλα σοβαρά ατυχήματα και τις εικόνες ανήλικων παιδιών να κινούνται με ηλεκτρικά πατίνια χωρίς κράνος, να περνούν ανάμεσα από αυτοκίνητα, να οδηγούν αντίθετα στο ρεύμα, να ανεβαίνουν σε πεζοδρόμια γεμάτα πεζούς, να μεταφέρουν συνεπιβάτες, να διασχίζουν διασταυρώσεις χωρίς να κόβουν ταχύτητα και πολλές φορές να αναπτύσσουν υπερβολικές ταχύτητες μέσα στον αστικό ιστό, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι θα βάλει τέλος στην ασυδοσία. Οι δηλώσεις περί «μηδενικής ανοχής» και αυστηροποίησης του πλαισίου δημιούργησαν την εντύπωση ότι αυτή τη φορά η Πολιτεία θα αντιμετώπιζε το πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση.
Το σχέδιο νόμου που παρουσιάστηκε περιλαμβάνει πράγματι σημαντικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, όσο περισσότερο διαβάζει κανείς τις διατάξεις, τόσο πιο έντονα γεννιέται η απορία αν η αυστηρότητα που προαναγγέλθηκε αποτυπώθηκε τελικά και στο ίδιο το νομοθέτημα ή αν περιορίστηκε στις δηλώσεις που ακολούθησαν κάθε σοβαρό ατύχημα.
Στις νέες ρυθμίσεις προβλέπεται ότι η χρήση ηλεκτρικού πατινιού απαγορεύεται για άτομα κάτω των 17 ετών, καθιερώνεται υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης, ενώ θεσπίζονται πρόστιμα για όσους κυκλοφορούν ανασφάλιστοι ή παραβιάζουν βασικούς κανόνες οδικής ασφάλειας. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις που πωλούν ή εκμισθώνουν ηλεκτρικά πατίνια υποχρεώνονται να ελέγχουν την ηλικία του χρήστη, διαφορετικά κινδυνεύουν με πρόστιμο 1.000 ευρώ.
Μέχρι εδώ, όλα δείχνουν ότι το κράτος επιδιώκει να βάλει κανόνες σε έναν χώρο που για χρόνια λειτουργούσε σχεδόν ανεξέλεγκτα. Όταν όμως φτάνει κανείς στις κυρώσεις για τους ανήλικους, η εικόνα αλλάζει αισθητά.
Μετά τις δεσμεύσεις για μηδενική ανοχή, πολλοί θα περίμεναν μέτρα που να αλλάζουν παγιωμένες συμπεριφορές. Αντί γι’ αυτό, για έναν ανήλικο που παραβιάζει την απαγόρευση κυκλοφορίας προβλέπεται πρόστιμο 150 ευρώ, χωρίς ειδική πρόβλεψη ή έστω ρητή αναφορά στον ρόλο και την ευθύνη του κηδεμόνα.
Είναι, λοιπόν, αντιφατικό να επιβάλλονται αυστηρές υποχρεώσεις στις επιχειρήσεις, αλλά να μην προβλέπεται καμία ειδική ευθύνη για τον κηδεμόνα του ανήλικου. Ο υπάλληλος που θα παραδώσει ένα πατίνι οφείλει να ελέγξει την ηλικία του πελάτη, διαφορετικά κινδυνεύει με βαρύ πρόστιμο. Ο γονέας, όμως, που αγοράζει το πατίνι στο παιδί του, γνωρίζει ότι είναι ανήλικο και το αφήνει καθημερινά να κυκλοφορεί στους δρόμους, δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχη ειδική πρόβλεψη.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο κενό του νέου πλαισίου. Διότι ένας δεκαπεντάχρονος δεν αποκτά μόνος του ένα ηλεκτρικό πατίνι, ούτε αποφασίζει μόνος του ότι θα κυκλοφορεί καθημερινά στον δρόμο. Πίσω από κάθε ανήλικο υπάρχει ένας ενήλικος που αγόρασε το όχημα, γνωρίζει ποιος, πού και πότε το χρησιμοποιεί και ο οποίος φέρει την ευθύνη γι’ αυτή τη χρήση. Οι δικαιολογίες του τύπου «δεν ήξερα» ή «δεν τον είδα να φεύγει» δεν μπορούν να αποτελούν άλλοθι όταν διακυβεύεται η ανθρώπινη ζωή.
Όταν ένα παιδί 14 ή 15 ετών κυκλοφορεί παράνομα με ηλεκτρικό πατίνι, δεν πρόκειται για μια αυθόρμητη επιλογή της στιγμής. Είναι μια κατάσταση που έχει επιτραπεί, αν όχι ενθαρρυνθεί, από τους ενήλικες που έχουν την ευθύνη του. Αν αυτό το στοιχείο παραμένει εκτός της νομοθεσίας, τότε οι δεσμεύσεις της Πολιτείας μοιάζουν να εξαντλούνται στους τίτλους των ανακοινώσεων και όχι στην ουσία των μέτρων.
Οι κανόνες είναι απαραίτητοι. Η αυστηρότητα επίσης. Όμως η ουσιαστική αυστηρότητα δεν εξαντλείται στις ανακοινώσεις ούτε στους τίτλους των νομοσχεδίων. Κρίνεται από το αν η Πολιτεία έχει το θάρρος να αγγίξει όλους όσοι έχουν ρόλο στο πρόβλημα. Αν αυτό δεν συμβεί, τότε τα 150 ευρώ δεν θα είναι το τέλος της συζήτησης, αλλά η αρχή της επόμενης, που όλοι απευχόμαστε να μη χρειαστεί ποτέ να ανοίξουμε.
