Η εικόνα είναι γνώριμη στους ευρωπαϊκούς δρόμους. Βαριά φορτηγά καλύπτουν καθημερινά τεράστιες αποστάσεις μέσα σε ένα περιβάλλον πίεσης και απαιτήσεων. Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία έχει εξελιχθεί και προσφέρει συστήματα που υπόσχονται μεγαλύτερη ασφάλεια. Η πραγματικότητα όμως δείχνει κάτι διαφορετικό. Το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη τεχνολογίας αλλά η περιορισμένη χρήση της.
Έρευνα που παρουσιάστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την Ασφάλεια των Μεταφορών αποκαλύπτει ότι πολλοί οδηγοί φορτηγών απενεργοποιούν τα συστήματα υποβοήθησης. Το 59% δηλώνει ότι το κάνει περιστασιακά, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό το επιλέγει ακόμη πιο συχνά. Η εικόνα αυτή δείχνει ξεκάθαρα ότι εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για να προλαμβάνουν ατυχήματα δεν αξιοποιούνται όσο θα μπορούσαν.
Τα συστήματα που εγκαταλείπονται πρώτα είναι εκείνα που παρεμβαίνουν ενεργά στην οδήγηση. Η διατήρηση λωρίδας βρίσκεται στην κορυφή, ενώ ακολουθούν ο έλεγχος ταχύτητας και το adaptive cruise control. Ακόμη και λειτουργίες που συνδέονται άμεσα με την αποφυγή σύγκρουσης δεν μένουν ανεπηρέαστες. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει μια καθημερινότητα όπου η τεχνολογία υπάρχει αλλά δεν ενσωματώνεται ουσιαστικά στην πράξη.
Ένα μεγάλο μέρος των οδηγών δηλώνει ότι δεν έχει εκπαιδευτεί – ενημερωθεί σωστά. Η γνώση συχνά μεταφέρεται άτυπα από συνάδελφο σε συνάδελφο, χωρίς σαφείς οδηγίες και χωρίς πλήρη κατανόηση. Έτσι δημιουργείται ένα κλίμα αβεβαιότητας.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η καθημερινή εμπειρία μέσα στην καμπίνα. Πολλοί οδηγοί κάνουν λόγο για συνεχή σήματα και ειδοποιήσεις που δεν ανταποκρίνονται πάντα στις πραγματικές συνθήκες. Η κόπωση από τα διαδοχικά alerts γίνεται μέρος της διαδρομής, αυξάνει την ένταση και τελικά οδηγεί στην απενεργοποίηση των συστημάτων για να διατηρηθεί η γνώριμη παραδοσιακή αίσθηση ελέγχου της «manual» χρήσης.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο ευρύτερο πλαίσιο της οδικής ασφάλειας. Τα βαρέα οχήματα συνδέονται με μεγάλο ποσοστό σοβαρών τροχαίων περιστατικών. Κάθε ανενεργό σύστημα σημαίνει λιγότερη προστασία στον δρόμο. Δεν πρόκειται για θεωρητική συζήτηση αλλά για πραγματικές συνθήκες που επηρεάζουν την ασφάλεια όλων.
Η εικόνα που προκύπτει δείχνει ένα κενό ανάμεσα στην τεχνολογία και τη χρήση της. Οι οδηγοί δεν απορρίπτουν την ασφάλεια αλλά την πολυπλοκότητα και την κακή εφαρμογή. Από την άλλη πλευρά, οι εταιρείες και οι κατασκευαστές καλούνται να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στην εκπαίδευση και στον εργονομικό σχεδιασμό των συστημάτων, για να ανταποκρίνονται στην καθημερινότητα του επαγγελματία οδηγού.
