Η αύξηση στο κόστος των καυσίμων έχει μετατρέψει την καθημερινή οδήγηση σε μια άσκηση ισορροπίας για χιλιάδες οδηγούς. Χωρίς να αλλάξει κανείς αυτοκίνητο ή τρόπο ζωής, το μόνο άμεσο περιθώριο εξοικονόμησης βρίσκεται σε κάτι πιο απλό αλλά συχνά υποτιμημένο, τη συμπεριφορά πίσω από το τιμόνι και τις επιλογές μετακίνησης.
Στην πράξη, η κατανάλωση δεν καθορίζεται μόνο από τα τεχνικά χαρακτηριστικά ενός οχήματος. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ίδιο τον οδηγό και από το πόσο αποδοτικά χρησιμοποιεί τον κινητήρα του.
Στην αστική μετακίνηση, εκεί όπου καταναλώνεται το μεγαλύτερο μέρος του καυσίμου, δεν είναι τόσο πρόβλημα η απόσταση αλλά ο τρόπος που οδηγούμε – χειριζόμαστε το αυτοκίνητο. Συνεχή φρεναρίσματα, άσκοπες επιταχύνσεις και χαμηλές ταχύτητες σε συνθήκες κυκλοφορίας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο κινητήρας λειτουργεί με χαμηλή απόδοση και αυξημένη κατανάλωση. Οι απότομες επιταχύνσεις αυξάνουν στιγμιαία την παροχή καυσίμου στον κινητήρα, κάτι που επιβαρύνει άμεσα το τελικό αποτέλεσμα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι δύο οδηγοί στην ίδια διαδρομή και με το ίδιο αυτοκίνητο μπορούν να έχουν διαφορά κατανάλωσης που ξεπερνά το 15%. Όχι λόγω μηχανής αλλά λόγω συμπεριφοράς. Η σταθερή ταχύτητα και η ήπια επιτάχυνση κρατούν τον κινητήρα σε πιο αποδοτικό εύρος λειτουργίας, μειώνοντας την κατανάλωση χωρίς να αυξάνεται ο χρόνος διαδρομής.
Πέρα από την οδήγηση, η ίδια η κατάσταση του οχήματος επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση. Ένα αυτοκίνητο που δεν συντηρείται σωστά καίει περισσότερο χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο οδηγός. Η πίεση των ελαστικών είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Υποπληρωμένα σε πίεση ελαστικά, αυξάνουν την αντίσταση κύλισης και μπορούν να ανεβάσουν την κατανάλωση έως και 5%.
Σε πιο τεχνικό επίπεδο, σημαντικό ρόλο παίζει και η λειτουργία του κινητήρα. Ένα βουλωμένο φίλτρο αέρα μειώνει την ποσότητα αέρα στο μείγμα καύσης, οδηγώντας σε λιγότερο αποδοτική καύση. Το ίδιο ισχύει και για φθαρμένα μπουζί ή λάδια που έχουν χάσει τις ιδιότητές τους. Όταν η καύση δεν γίνεται σωστά, απαιτείται περισσότερη ποσότητα καυσίμου για την ίδια απόδοση.
Παράλληλα υπάρχουν και λιγότερο προφανείς παράγοντες. Το επιπλέον βάρος, αντικείμενα που μένουν μόνιμα στο πορτμπαγκάζ ή εξαρτήματα όπως σχάρες οροφής χωρίς να χρειάζονται, επηρεάζουν την αεροδυναμική και αυξάνουν την κατανάλωση, ιδιαίτερα εκτός πόλης. Σε υψηλές ταχύτητες, η αεροδυναμική αντίσταση είναι από τους βασικούς παράγοντες κατανάλωσης, γι’ αυτό και κάθε εξωτερική προσθήκη κοστίζει.
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη δεν έχει να κάνει με το πώς οδηγούμε αλλά με το πόσο συχνά χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητο χωρίς πραγματική ανάγκη. Οι μικρές επαναλαμβανόμενες διαδρομές είναι ενεργειακά οι πιο ακριβές. Ο κινητήρας όταν είναι κρύος καταναλώνει περισσότερο καύσιμο μέχρι να φτάσει στη σωστή θερμοκρασία λειτουργίας, κάτι που δεν προλαβαίνει να συμβεί σε σύντομες μετακινήσεις.
Η οργάνωση των μετακινήσεων αλλάζει ουσιαστικά αυτή την εικόνα. Όταν οι διαδρομές συνδυάζονται, το συνολικό κόστος μειώνεται αισθητά χωρίς καμία άλλη παρέμβαση. Λιγότερες εκκινήσεις σημαίνουν λιγότερη συνολική κατανάλωση.
Σε μια περίοδο όπου το κόστος μετακίνησης αυξάνεται, επανέρχεται μια πρακτική που είχε σχεδόν ξεχαστεί, ο συνεπιβατισμός. Η κοινή χρήση αυτοκινήτου μειώνει άμεσα το κόστος καυσίμου ανά άτομο, χωρίς να απαιτεί καμία τεχνική αλλαγή. Στην πράξη, αυτό σημαίνει κάτι απλό. Συνεννόηση με συναδέλφους για τη διαδρομή προς και από τη δουλειά, ώστε ένα αυτοκίνητο να καλύπτει τις ανάγκες περισσότερων από έναν επιβατών. Το ίδιο μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί και στην καθημερινότητα των οικογενειών. Γονείς που κινούνται στις ίδιες διαδρομές για δραστηριότητες παιδιών μπορούν να μοιραστούν τις μετακινήσεις, μειώνοντας όχι μόνο το κόστος αλλά και τον συνολικό αριθμό οχημάτων στους δρόμους. Πέρα από την οικονομία, πρόκειται για μια μικρή αλλαγή που επαναφέρει και μια στοιχειώδη κοινωνική επαφή στην καθημερινότητα.
Υπάρχουν και μικρότερες καθημερινές επιλογές που περνούν απαρατήρητες αλλά επηρεάζουν τη συνολική κατανάλωση. Η χρήση κλιματισμού, ειδικά μέσα στην πόλη, επιβαρύνει τον κινητήρα. Το air condition μπορεί να αυξήσει την κατανάλωση έως και 10% σε χαμηλές ταχύτητες. Το ίδιο και η λειτουργία του κινητήρα στο ρελαντί, όπου καταναλώνεται καύσιμο χωρίς να παράγεται έργο.
Καμία από αυτές τις πρακτικές δεν φαίνεται σημαντική από μόνη της. Όμως σωρευτικά, σε βάθος χρόνου, αλλάζοντας τις οδηγικές μας συνήθειες, θα έχουμε θετικό αποτέλεσμα. Εν κατακλείδι, η σωστή χρήση του κινητήρα, η καλή συντήρηση και η πιο συνειδητή μετακίνηση μπορούν να μειώσουν αισθητά τα έξοδα.
