
Η 15η Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στη μνήμη των θυμάτων των τροχαίων δυστυχημάτων. Πίσω από κάθε αριθμό νεκρών και τραυματιών κρύβονται ανθρώπινες ζωές που ανατράπηκαν, οικογένειες που βυθίστηκαν στο πένθος και άνθρωποι που θα ζουν για πάντα με τις συνέπειες ενός τροχαίου. Κάθε χρόνο, οι υποσχέσεις, οι στόχοι, οι δεσμεύσεις και οι στρατηγικές δοκιμάζονται στην άσφαλτο, σε ένα διαρκές επικίνδυνο πείραμα, στο οποίο συμμετέχοντες είμαστε όλοι μας.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η στρατηγική Vision Zero έχει θέσει ως μακροπρόθεσμο στόχο την εξάλειψη των θανάτων από τροχαία έως το 2050. Ενδιάμεσος σταθμός είναι το 2030, με τη μείωση κατά 50% τόσο των νεκρών όσο και των σοβαρά τραυματιών σε σχέση με το 2019. Τα τελευταία στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν πόσο μακριά βρίσκεται η Ευρώπη από αυτή τη δέσμευση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG MOVE), το 2025 καταγράφηκαν 19.350 θάνατοι στους δρόμους της Ευρώπης. Η μείωση σε σχέση με το 2019 ήταν μόλις 15%, όταν ο στόχος απαιτεί μείωση 50%. Με απλά λόγια, έχει επιτευχθεί λιγότερο από το ένα τρίτο της απαιτούμενης προόδου, ενώ απομένουν μόλις τέσσερα χρόνια μέχρι το 2030. Μόνο πέντε κράτη-μέλη βρίσκονται σε τροχιά επίτευξης του στόχου, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Δανία, η Πολωνία και η Ρουμανία.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σκληρή αν συνυπολογιστούν οι σοβαροί τραυματισμοί. Για κάθε άνθρωπο που χάνει τη ζωή του σε τροχαίο στην ΕΕ, εκτιμάται ότι άλλοι πέντε τραυματίζονται σοβαρά. Αυτό σημαίνει περίπου 100.000 σοβαρά τραυματίες κάθε χρόνο. Ο τελικός ορίζοντας του Vision Zero παραμένει το 2050, είκοσι χρόνια μετά την προθεσμία του 2030. Αν και δεν πρόκειται για νέα παράταση που αποφασίστηκε εκ των υστέρων, αλλά για τον αρχικό μακροπρόθεσμο ορίζοντα της ευρωπαϊκής στρατηγικής, με τα σημερινά δεδομένα το 2050 μοιάζει σχεδόν με μια υπόσχεση αναβολής. Είναι σαν να ζητά η Ευρώπη ακόμη είκοσι χρόνια, μήπως και καταφέρει τελικά να πετύχει όσα έχει ήδη δεσμευτεί να κάνει.
Τα στοιχεία της βάσης δεδομένων CARE της Ευρωπαϊκής Eπιτροπής δείχνουν ότι η Ελλάδα παρουσιάζει μείωση, αλλά εξακολουθεί να απέχει από τις χώρες με τις ασφαλέστερες μετακινήσεις. Το 2025 καταγράφηκαν 518 νεκροί, έναντι 664 το 2024, μείωση περίπου 22% μέσα σε έναν χρόνο και 25% σε σχέση με το 2019. Ο δείκτης των 50 θανάτων ανά εκατομμύριο κατοίκων στη χώρα μας παραμένει, ωστόσο, υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 43. Πίσω από τον συνολικό αριθμό υπάρχει μια ακόμη κρίσιμη παράμετρος που προκύπτει μέσα από την ανάλυση των δεδομένων του Εθνικού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας του ΕΜΠ: οι μοτοσυκλετιστές αποτελούν μία από τις πλέον εκτεθειμένες ομάδες χρηστών του δρόμου, με την Ελλάδα να καταγράφει διαχρονικά υψηλό μερίδιο θανάτων σε δίκυκλα.
Η σημαντική μείωση των νεκρών στην Ελλάδα δεν μπορεί να αποδοθεί σε μια ξαφνική κατάκτηση οδικής παιδείας. Συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την εντατικοποίηση των τροχονομικών ελέγχων, την αυστηρότερη εφαρμογή του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και τις βαρύτερες ποινές που προβλέπει ο νέος ΚΟΚ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο του 2025. Μόνο μέσα στο 2025 πραγματοποιήθηκαν περίπου 1,78 εκατομμύρια αλκοτέστ, ενώ βεβαιώθηκαν περισσότερες από 31.000 παραβάσεις οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ. Παράλληλα, καταγράφηκαν πάνω από 90.000 παραβάσεις για μη χρήση κράνους από μοτοσυκλετιστές. Χωρίς ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας, η συμμόρφωση παραμένει εξαρτημένη από τον φόβο της ποινής. Θα συνεχίσουμε να παίζουμε το παιχνίδι του ποντικού με τη γάτα, με τον οδηγό να συμμορφώνεται όσο αισθάνεται ότι ελέγχεται, αλλά να επιστρέφει στην παραβατική συμπεριφορά με την πρώτη ευκαιρία.
Το 2026 καταγράφηκαν τραγωδίες που υπενθύμισαν με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η άσφαλτος εξακολουθεί να γίνεται τόπος μαζικής απώλειας. Στις 27 Ιανουαρίου, επτά φίλαθλοι του ΠΑΟΚ έχασαν τη ζωή τους στη Ρουμανία, όταν το βαν που τους μετέφερε στη Λιόν συγκρούστηκε μετωπικά με φορτηγό. Στην Ελλάδα, την 1η Σεπτεμβρίου, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν σε σύγκρουση δύο μοτοσυκλετών στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, ενώ λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 29 Αυγούστου, τέσσερις ακόμη άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε διαδοχικά τροχαία στη Δυτική Αττική και τη Θεσσαλονίκη.
Η πρόσφατη επικαιρότητα ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο ότι δεν φαίνεται να μπορούμε να απαλλαγούμε σύντομα από τις τραγωδίες στους δρόμους. Στις 10 Νοεμβρίου 2026, στον αυτοκινητόδρομο Τράκια της Βουλγαρίας, κοντά στο Γιάμπολ, δύο διαδοχικές καραμπόλες με 86 οχήματα είχαν τραγικό απολογισμό 12 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες. Η πυκνή ομίχλη και η περιορισμένη ορατότητα συνέβαλαν στη δημιουργία των συνθηκών που οδήγησαν στην καταστροφή. Η σύγχρονη τεχνολογία των οχημάτων μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια, δεν μπορεί όμως να εξαλείψει τους κινδύνους που δημιουργεί η πυκνή ομίχλη. Σε ακραίες συνθήκες περιορισμένης ορατότητας, η ασφαλέστερη επιλογή μπορεί να είναι ακόμη και η αναβολή του ταξιδιού.
Στην Ελλάδα, την ίδια ώρα, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για την εκπαίδευση των υποψήφιων οδηγών, τη διαδικασία των πρακτικών εξετάσεων και τη συνολική αντιμετώπιση της οδικής ασφάλειας. Η προσπάθεια αλλαγής του συστήματος δεν είναι σημερινή. Ήδη από το 2016 εξαγγέλλονταν νέες, διαφανέστερες διαδικασίες, με ορίζοντα εφαρμογής το 2017. Ακολούθησαν νομοθετικές παρεμβάσεις το 2019 και το 2021, με προβλέψεις για κάμερες, ψηφιακή καταγραφή και εποπτεία, καθώς και υπουργικές αποφάσεις που θα εξειδίκευαν τον τρόπο εφαρμογής τους.
Στον αντίποδα, στον χώρο του μηχανοκίνητου αθλητισμού δρομολογείται μια σημαντική παρέμβαση, καθώς το Αυτοκινητοδρόμιο Σερρών πρόκειται επιτέλους να αναβαθμιστεί και να επεκταθεί κατά ένα χιλιόμετρο. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποσκοπεί στην αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και στην κάλυψη των προδιαγραφών για πιστοποιήσεις FIA Grade 3 και FIM Grade B, με προοπτική τη φιλοξενία διοργανώσεων διεθνούς επιπέδου, όπως το World Superbike. Με την αναβάθμιση και τη διεθνή προβολή που αναμένεται να αποκτήσει το Αυτοκινητοδρόμιο, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε να ενισχυθούν και να διευρυνθούν περαιτέρω οι δράσεις εκπαίδευσης οδηγών και οδικής ασφάλειας που ήδη φιλοξενεί.
Ο προϋπολογισμός του έργου είναι 11,16 εκατομμυρίων ευρώ και αντιστοιχεί σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δραχμές. Μια μετατροπή που μοιάζει αναχρονιστική, αλλά αποκτά ιδιαίτερο νόημα όταν τα «πανάρχαια» εκπαιδευτικά εγχειρίδια που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για την προετοιμασία υποψήφιων οδηγών περιλαμβάνουν ακόμη πρόστιμα σε δραχμές.
Η πίστα εκσυγχρονίζεται με μια σημαντική επένδυση, την ώρα που η εκπαίδευση των νέων οδηγών εξακολουθεί να γράφεται σε σελίδες μιας άλλης εποχής.



